ಕಮಲ ಬಸ್ತಿ, ಬೆಳಗಾವಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ. ಇದು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕ್ರಿ.ಶ. 1204ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವು ಹೋಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಮಲ ಬಸ್ತಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಂತೆ “ಕಮಲ” (ತಾವರೆ) ಆಕಾರದ ಶಿಖರದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ತಾವರೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ನವೀನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನೇಮಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ತಂಭಗಳು, ಸೊಗಸಾದ ಬಿಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಿಶೇಷತೆ.
ಈ ಬಸ್ತಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣವು ತುಂಬಾ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪಾಠಶಾಲೆಯಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಂತೆ, ಕಮಲ ಬಸ್ತಿಯೂ ಸಹ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಂದು ಕಮಲ ಬಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆಕಾರ, ಗೋಪುರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಿನ ಕಲೆಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಿಪುಣ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕಮಲ ಬಸ್ತಿ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಇತಿಹಾಸ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲ — ಶಾಂತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
