ಗಣಪತಿ ಅಥವಾ ಗಣೇಶನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು. ಯಜ್ಞ, ಹಬ್ಬ, ಹೊಸ ಕೆಲಸ, ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನ — ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೂ ಗಣಪತಿಯ ಪೂಜೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ, ಆತನು ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ — ಅಂದರೆ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ದೇವರು.
ಜನನ ಮತ್ತು ರೂಪ
ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಒಂದು ಬಾಲಕನನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜೀವ ನೀಡಿದರು. ಶಂಕರನ ಆದೇಶದಂತೆ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಪಾರ್ವತಿಯ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ವಿಶ್ವವೇ ನಡುಗಿತು. ಆಗ ಶಂಕರನು ಆ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಆನೆಯ ತಲೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಜೀವ ತುಂಬಿದರು. ಹೀಗೆ ಗಜಮುಖ ಗಣಪತಿ ಜನಿಸಿದರು.
ರೂಪದ ಅರ್ಥ
ಗಣಪತಿಯ ಆನೆಯ ತಲೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತ. ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳುವ ಗುಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೇತ. ಒಂದು ದಂತವು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ತಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಭಾರಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಮೊದಲಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಅವರಿಗೇ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಕ, ಕರಿಜ್ಜು, ಉಂಡೆ ಮುಂತಾದ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು ಗಣಪತಿಯ ಪ್ರಿಯವಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳು.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥ
ಗಣಪತಿ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಶಕ್ತಿ. ಆತನು ಜ್ಞಾನ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. “ಒಂ ಗಣಪತಯೇ ನಮಃ” ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
